Monday night Irish Class, April 9, 2018

Irish Class, April 9, 2018

Rang Gaeilge, 9ú lá mí Aibreáin 2018

<!–

Fadas: áéíóúÁÉÍÓÚ

–>

Seanfhocail

corr bird, e.g. crane, stork, heron. Suppose to be very vigilant
Ghoidfeadh sé an ubh ón chorr agus an chorr féin faoi dheireadh. Someone who can steal an egg from one of these birds (and then get the bird itself) is stealthy indeed!
Torann mór ar bheagan olla. Big noise for little wool.
Bíonn duilliúr állainn agus toradh searbh ar chrann na scéimhe. Leaves are beautiful and fruit bitter on a tree of beauty


Dá bhfeicfeadh Leo Varadkar an doineann a chonaic na
‘Connemaras’ i Minnesota, chuirfeadh sé fios ar na Náisiúin Aontaithe!

doineann storm, stormy weather
soineann good weather
chuirfeadh sé fios ar na Náisiúin Aontaithe! he would let the UN know
Ar mhuintir Chonamara ar mhachaire Mhinnesota a bhí
ár gcolúnaí ag cuimhneamh agus é ag éisteacht le
tuairiscí scanrúla ar na meáin faoin drochaimsir
machaire plain [land]
colúnaí columnist
scanrú
ag éisteacht le tuairiscí scanrúla ar na meáin faoin drochaimsir listening to scary reports in the media about the bad weather
  • Ar an dream as Conamara a bhí á bpréachadh leis an bhfuacht thiar ar mhachaire Mhinnesota Mheiriceá in 1880 a
    bhí mise ag cuimhneamh agus mé ag éisteacht anseo i gConamara an lae inniu leis na tuairiscí scanrúla sna meáin
    chumarsáide faoin scráib shneachta a tháinig chomh fada le páirt d‘Éirinn.

    dream body of people, group m
    préach perish
    fuacht cold
    míle agus ocht gcéad agus ochtó 1880
    cumarsáid Communication
    scráib shneachta snow shower
    chomh fada as long, so long
  • Lena raibh de dhíocas ar thráchtairí agus iad ar a mbionda ag fógairt an drochscéala, agus ag tuar gur i ndonacht a
    rachadh sé, b‘fhurasta do dhuine a cheapadh gur i siléar in Aleppo a bheadh sé agus an chathair á scrios le buamaí
    thart timpeall air.

    Lena raibh with all
    díocas Eagerness, keenness m
    tráchtaire commentator
    ar a mbionda doing their best
    fógairt call, proclamation, announcement
    tuar sign, omen
    donacht badness, wretchedness; misfortune
    rachadh sé he would go
    furasta easy
    siléar cellar
    cathair city
    scrios destruction, ruin
    le buamaí thart timpeall air by the bombs around it
  • Géarchéim náisiúnta a bhí inti, dúradh linn. Ar ndóigh ba ea mar gur i gContae Átha Cliath, agus sna contaetha
    thart air, is mó a bhí súil leis an drochaimsir.

    Géarchéim crisis, emergency
    dúradh linn we were told
    Ar ndóigh of course
    is mó a bhí súil leis an drochaimsir the most bad weather was expected
  • Ach ar ais linn go dtí an dream as Conamara a bhí ar mhachaire Mhinnesota in 1880.

    dream body of people, group m
    machaire plain [land]
  • Scéim a bhí ag Ardeaspag St. Paul, John Ireland, le daoine a thabhairt siar as cathracha Mheiriceá agus iad a lonnú
    ar thailte a raibh na bundúchasaigh díbeartha astu le tamall roimhe sin.

    Scéim scheme
    le daoine a thabhairt siar as cathracha Mheiriceá to bring people back [to church?] from American cities
    lonnú stay; settlement
    talamh Earth, ground, land pl tailte
    bundúchasach aborigine
    díbir Drive out, banish, expel
    tamall roimhe sin some time before
  • B’fhacthas don easpag gur lú na hócáidí peaca a bheadh thiar ansiúd ná sna cathracha!

    B’fhacthas it was seen
    easpag bishop
    less beag
    ócáid occasion
    less beag
    peaca sin
    ansiúd yonder
  • Bhíodh sagart as Learpholl, an tAthair Nugent, ag teacht go Conamara san am agus mheas seisean gur deis mhaith
    a bhí sa scéim le saol nua a shocrú do dhaoine bochta as an taobh seo.

    Learpholl
    meas opinion, estimation
    seisean he emph of
    deis roght
    a bhí sa scéim le saol nua a shocrú do dhaoine bochta as an taobh seo the scheme was to arrange a new life for poor people from this side
  • Bhí cúrsaí go rí–dhona in iarthar Éireann an bhliain sin 1880—gorta ag bagairt aríst agus daoine á gcur as seilbh as
    éadan.

    míle agus ocht gcéad agus ochtó 1880
    Bhí cúrsaí go rí–dhona in iarthar Éireann an bhliain sin 1880 Things were very bad in the west of Ireland in the year 1880
    gorta hunger, famine
    seilbh Occupancy, possession
  • Ach bhí an Land League bunaithe agus iadsan ag comhairliú do na tionóntaí gan imeacht thar sáile ach seasamh
    go daingean in aghaidh na dtiarnaí talún.

    bunaigh found, eastablish
    comhairliú Counselling, consultation
    tionónta tenant m
    sáile ease, comfort f
    sáile Sea-water, sea m
    seasamh standing
    daingean fortified, strong
    in aghaidh na dtiarnaí talún against the landlords
  • I mí an Mheithimh a troideadh Cath na Ceathrún Rua, an chéad chath i gCogadh na Talún, mar a thug
    Mícheál Mac Dáibhéid air.

    troideadh was fought
    Cath battle
    ceathrú quarter gs ceathrún
    an chéad chath i gCogadh na Talún the first battle of the land wars
    gaol relationship, kindred
  • Trí lá i ndiaidh Chath na Ceathrún Rua sheol os cionn 300 duine as Conamara agus as Maigh Eo amach as calafort
    na Gaillimhe ar a mbealach go Meiriceá agus go Minnesota.

    calafort port, harbor
  • Bhí tithe agus sciobóil adhmaid réitithe rompu agus cuireadh bó bhainne ar fáil do chuile theaghlach. Treabhadh
    cuid den talamh roimh ré dóibh.

    scioból barn
    réitithe rompu prepared before them
    cuireadh bó bhainne ar fáil do chuile theaghlach a milk cow was made avaiable for every household
    Treabhadh plowing
    stretch of [level] ground, row
  • Scéim Rath Chairn a bhí inti i bhfad roimh an am d’fhéadfá a rá.

    Scéim scheme, plan
    i bhfad roimh an am d’fhéadfá a rá log before the time you would say
  • Thug mé féin trí chuairt ar an áit ar lonnaíodh iad agus ní bréag ar bith a rá gur álainn an radharc an machaire
    réidh sin i lár an tsamhraidh. Ach scéal eile ar fad a bhí ann nuair a tháinig an sioc agus an sneachta ar an séú lá
    déag de mhí Dheireadh Fómhair.

    lonnaigh stop, stay, settle v p aut lonnaíodh
    bréag lie, falsehood
    machaire plain [land]
    réidh smooth, level
    sioc frost
    séú lá déag 16th day
  • Nuair a thit an teocht 10 gcéim faoi bhun an reophointe sa tír seo fógraíodh géarchéim náisiúnta láithreach. Chuaigh
    an teocht 40 céim faoi bhun an reophointe ansiúd.

    Faoi bhun beneath
    reophointe freezing point
    fógair proclaim, announce p aut fógraíodh
    géarchéim emergency, crisis
    láithreach present, immediate
  • Bhí na cnoic shneachta 20 troigh ar airde ann, ní ba airde ná na traenacha. Ní túisce a bhíodh an ráille glanta ag fir
    oibre ná líonadh sé le sneachta aríst. B’éigean na traenacha a stopadh.

    ní ba was more p of níos
    ní ba airde ná na traenacha higher than the trains
    túisce Sooner, rather; first
    ráille rail
    glanta clean
    líonadh filling
    B’éigean na traenacha a stopadh. The trains had to be stopped
  • Chaití tollán a ghearradh tríd an sneachta le dhul chomh fada leis an mbó sa scioból.

    tollán tunnel
  • Ba ghearr go raibh drochbhail ar mhuintir Chonamara. Comhairlíodh dóibh scraitheacha a chur leis na tithe i gcomhair
    an gheimhridh nuair a bhí an aimsir bhreá ann ach, ar chúis eicínt, níor thug siad aon aird ar an gcomhairle.

    drochbhail Bad condition; bad circumstances
    Ba ghearr go raibh drochbhail ar mhuintir Chonamara. The Connemara people were shortly in bad conditions
    comhairligh advise, counsel v p aut comhairlíodh
    scraith straw
    i gcomhair for, intended for
    cúis cause, reason
    eicínt some
    níor thug siad aon aird ar an gcomhairle they did not pay any attention to the advice
  • Bhí siad dallraithe leis an bhfuacht anois agus easpa bia orthu.

    dallraigh blind, bedazzle, benumb [with cold]
    easpa lack, want
  • Tháinig na Protastúnaigh a bhí i Morris, baile in aice láimhe, i gcabhair orthu ach tharraing sé sin achrann leis an
    eaglais Chaitliceach. Thosaigh aighneas binbeach faoi sna nuachtáin ar fud Mheiriceá ar fad.

    Tháinig na Protastúnaigh a bhí i Morris, the Protestants who were in Morris
    baile in aice láimhe a nearby town
    i gcabhair orthu in aid of them
    achrann tangle, entanglement; quarrelling
    aighneas argument, discussion
    binbeach venomous, sharp
    sna nuachtáin ar fud Mheiriceá ar fad the newspapers throughout America
  • Aighneas a bhí ann nach gcuirfeadh aon iontas ar mhuintir Chonamara: chonaic siadsan an t-achrann a tharraing na
    ‘Soupers’ lena linn féin.

    aighneas argument, discussion
    iontas wonder, surprise
    achrann tangle, entanglement; quarrelling
  • Ba é deireadh na cúise gurbh éigean don Easpag Ireland na ‘Connemaras’, mar a tugadh orthu, a thabhairt isteach go
    St Paul. An ‘Connemara Patch’ a tugadh ar an áit ar lonnaíodh iad an iarraidh seo.

    cúis cause, reason
    éigean violence, force
    lonnaigh stay; sojourn, settle p aut lonnaíodh
    an iarraidh seo this time
  • Saol cathrach a bhí uathu agus ní fás cruithneachta ar an machaire.

    Saol cathrach a bhí uathu A city life was what they wanted
    ní fás cruithneachta ar an machaire not growing wheat on the plain
    machaire plain [land]
  • Fuair siad obair ar an iarnród, agus ar bhealaí eile, agus rinne siad sách maith ina dhiaidh sin.

    iarnród railroad
  • Ach cuireadh droch-cháil ar mhuintir Chonamara de bharr nár éirigh leis an scéim. Tá trácht air sin i Minnesota fós.

    cuireadh droch-cháil ar mhuintir Chonamara de bharr nár éirigh leis an scéim A bad reputation was put on the Conn. people by the failure of the scheme
    Tá trácht air sin That is mentioned
  • D’fhan muirín amháin as Cois Fharraige thiar mar sin féin agus d’éirigh thar barr leo nuair a chuir siad na cosa fúthu
    féin i gceart. Ba shin iad muintir Learaí Saile Ó Flatharta.

    D’fhan muirín amháin One family stayed
    mar sin féin anyway
    d’éirigh thar barr leo nuair a chuir siad na cosa fúthu féin i gceart They were very successful when they put the legs under them properly
  • Is cosúil gur ghoill an droch-cháil a cuireadh ar na ‘Connemaras’ orthu mar níor thug siad eolas ar bith faoin méid a
    tharla don dream a tháinig ina ndiaidh.

    cosúil like, resembling
    goill grieve, pain, afflict v
    droch-cháil bad reputation
    dream body of people, group
    níor thug siad eolas ar bith they did not know anything
    faoin méid a tharla don dream a tháinig ina ndiaidh about the people that happened to come after
  • Rinne Bob Quinn agus mé féin clár faisnéise faoin scéal seo go léir. Ba é an chéad chlár faisnéise é a craoladh ar TG4.

    faisnéis report, information
    faoin scéal seo go léir about this whole story
    craoladh broadcast
  • Chuala ollamh in Ollscoil Berkeley go raibh muid ag déanamh taighde faoi na Connemaras. Duine de shliocht Learaí
    Saile í—Bridget Connelly.

    go raibh muid ag déanamh that we were doing
    taighde reasearch
    sliocht descendant
  • Níorbh iontaí léi ná an sneachta dearg a fháil amach gur duine de na ‘Connemaras’ í féin.

    Níorbh iontaí léi ná an sneachta dearg a fháil amach gur duine de na ‘Connemaras’ í féin. She was not more surprised than red snow to find that she was one the ‘Connemaras’ herself.
  • Ba mhór an chúis iontais di freisin gur col seachtar a bheadh inti don scríbhneoir Máirtín Ó Cadhain.

    an chúis iontais the reason for surprise
    col seachtar second cousin
  • Scríobh sí leabhar ó shin dar teideal Forgetting Ireland. Insíonn an teideal sin a scéal féin.

    dar [p copula]
  • Sé mhí a mhair an tréimhse sheaca agus sneachta ar mhachaire Mhinnesota. Dá bhfeicfeadh Leo Varadkar seachtain
    eile den doineann sin againne chuirfeadh sé fios ar fhórsaí na Náisiún Aontaithe!

    mair live v
    tréimhse period, term
    sioc frost seaca
    machaire plain [land]
    doineann storm, stormy weather
    chuirfeadh sé fios ar na Náisiúin Aontaithe! he would let the UN know

Nótaí faoi scéal

bhí coicís ciúin againn
D’oibrigh mé ar chánacha.
caithimid níos mó a íoc ná mar a bhí súil agam.
Chaill gnó Mia airgead anuraidh.
Tá sí ag athrú an ghnó. Bhí sí ag dathú snáithín agus snáth.
Tá sí ag fíodóireacht níos mó anois.
Dhíol sí an snáithín agus snáth go saor.
Dea-nuacht agus droch-nuacht
Dea-nuacht: cánacha níos ísle
Droch-nuacht
b’fhéidir go bhfuil iniúchadh [audit} ag teacht.
Nuacht eile: Táimid ag ithe go maith.
liamhás seachtain amháin
Bhí uaineoil rósta ag dinnéar na Cásca
asparagus prátaí rósta. arán pita le tzatziki. rinne sí an tzatziki, as iógart agus cúcamar agus go leor gairleog.
Is maith linn gairleog
D’ól muid fíon dearg an-mhaith
Chaigh mé Gearmáinis seirbhís Gearmáinis na heaglaise ar Aoine an Chéasta
an-súimiúil, an-spéisiúil
D’fhoghlaim mé roinnt Gearmáinis nuair a bhí mé óg.
D’fhan cuid aici liom
Is lá breithe é Tom Lehrer inniu
Tá sé nócha bliain d’aois
amhránaí amhráin greannmhar
Chuala mé a chuid amhráin ar dtús níos mó ná caoga bliain ó shin


<!–

Adjectives


Scéal



–>

<!–

–>

Leave a Reply

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.