Monday night Irish Class, February 26, 2018

Irish Class, February 26, 2018

Rang Gaeilge, 26ú lá mí Feabhra 2018

<!–

Fadas: áéíóúÁÉÍÓÚ

–>

Seanfhocal

breitheamh judge
mall slow
sliabh mountain
lig let, allow, permit
lena with his
Is breitheamh mall Dia
Nach ndearna riamh ach an chóir;
Chuir sé Cormac amach sa tsliabh,
Agus lig sé an diabhal lena thóin.

“God may be slow to judge, but he catches up with evil-doers eventually. This little ditty would be said of someone who is always getting away with bad stuff, and who finally has their “come-uppance”, as they say. Cormac is just a kind of placeholder in this saying, no particular significance.” — Will



Na Cait agus an Moncaí

  • Bhí dhá chat ina gcomhráideacha. Fuaireadar giota de mheall cáise agus
    ghoideadar é. Dúirt cat acu nach raibh sé sásta é a roinnt ar fhaitíos go
    bhfaigheadh an cat eile píosa níos mó ná é féin. Dúradar go ngabhfaidís
    chun dlí. D’imíodar leo agus casadh moncaí dóibh, agus d’insíodar an cás dó.
    Dúirt sé féin go ndéanfadh sé breithiúnas eatarthu.

    comhraiceach meeting
    Fuaireadar They got/found
    giota bit, piece
    meall ball, lump de ??
    cáis cheese
    ghoideadar they stole
    Dúirt cat acu One of the cats saod
    faitíos fear
    faigheadh used to get
    gabh take
    D’imíodar leo agus casadh moncaí dóibh they left and turned to a monkey
    d’insíodar an cás dó they told the case to him
    Dúirt sé féin go ndéanfadh sé breithiúnas eatarthu. He said he would make a judgement between them
  • ‘Caithfidh mé scálaí a fháil,’ a dúirt sé.

    scála bowl, scale
  • Fuaireadar na scálaí agus chuir sé isteach píosa den cháis ins an scála. Chuir
    sé píosa ni ba mhó sa taobh eile. Bhain sé greim as an bpíosa ba throime
    ach bhí an taobh eile ansin ní ba throime ná é. Bhain sé greim arís as an
    taobh eile agus chuir sé ar an scála arís é agus bhí an taobh eile róthrom
    ansin.

    ni
    Chuir sé píosa ni ba mhó sa taobh eile. He put the bigger piece in the other side.
    greim grip, grasp
    Bhain sé greim as an bpíosa ba throime He took a bite from the piece that was heavier
    róthrom too heavy
  • Bhí sé mar sin go raibh an dá phíosa gar do bheith ite aige. Gach píosa dár
    bhain sé greim as bhí sé níos éadroime ná an píosa eile.

    Bhí sé mar sin go raibh an dá phíosa gar do bheith ite aige. It was so that both pieces were nearly eaten.
    níos éadroime lighter
    Gach píosa dár bhain sé greim as bhí sé níos éadroime ná an píosa eile. Each piece that he took a bite from was lighter than the other piece.
  • Bhí na cait ag breathnú air agus níor thaitnigh sé an-mhaith leo ach ní
    fhéadfaidís gan cur suas leis an mbreithiúnas.

    Bhí na cait ag breathnú air The cats were watching him
    níor thaitnigh sé an-mhaith leo They did not really like it
    ní fhéadfaidís they could not
    cur putting
    cur suas putting up
    breithiúnas judgement
  • Ach nuair a bhí an cháis ionann agus a bheith ite aige, dúradar leis éirí as
    agus go nglacfaidís leis an méid a bhí ann ar deireadh.

    ionann Same, identical; alike, equal
    agus a bheith ite aige when it [the cheese] was as good as eaten
    dúradar leis éirí as they said
    éirí rising, rise
    go nglacfaidís leis an méid a bhí ann ar deireadh they will accept the amount they finally had
  • ‘Ní dhéanfaidh sin graithe an bhreithimh,’ a dúirt an moncaí. ‘Caithfidh sibh
    mise a íoc as mo bhreithiúnas.’

    graith Angry sounds; grunt, shout, roar.
    bhreitheamh judge
    Ní dhéanfaidh sin graithe an bhreithimh The business of the judge is not done
    Caithfidh sibh mise a íoc as mo bhreithiúnas. You will have to pay for my judgement
  • Chuir sé a raibh fágtha ina bhéal.

    Chuir sé a raibh fágtha ina bhéal. He put what was left in his mouth
  • ‘Lá maith agaibh,’ a deir an moncaí agus d’imigh sé.


An Duán Alla

  • Is annamh a chluintear focal maith ar an dubhán-alla,
    ait ta daoine ann nach mbainfeadh leis, agus seo síos sgéal
    beag, ag innse fátha.

    Is annamh a chluintear focal maith ar an dubhán-álla,
    acht tá daoine ann nach mbainfeadh leis, agus ‘seo
    síos sgéal
    beag, ag innse an fátha.

    Is annamh a chluintear focal maith ar an dubhán-álla It is rare that a good word is heard about the spider
    acht tá daoine ann nach mbainfeadh leis but there are people who are not concerned with it
    ‘seo síos sgéal beag, this small story downward seois eo
    fáth reason, cause
  • “Nuair a bhí Muire, Iosap agus an Naoidheannán ag a riall
    go h-Eigipt, agus saighdiúirí iaróid ar tóraidheacht ‘na ndia
    thainic siad fhad le crann in-a raibh cuas mór, agus
    chuaidh siad i bhfólach ins an pholl seo.

    Nuair a bhí Muire agus Íosaf agus An Naoidheanán ag triall go h-Eigipt, agus saighdiúirí Faróid ar
    tóraidheacht ‘na ndiaidh tháinic siad fhad le crann in-a raibh cuas mór, agus chuaidh siad i bhfólach ins
    an pholl seo.

    Naoidheanán ingsny ???
    triall journey
    faró pharoah
    tóraigh pursue, seacch, seek for
    fad length, duration
    cuas cavity, recess, hollow
    folach hiding, concealment
    poll
  • Tharla go rabh dubhán-álla istoigh ins an chrann agus
    chug sé sa deár an concabhairt in a raibh an teachlach Naomhtha

    Tharla go rabh dúbhán-álla istoigh ins an chrann agus
    thug sé fa deár an contabhairt in a raibh an
    Teaghlach Naomhtha.

    contabhairt = contúirt danger
    thug sé fa deár an contabhairt in a raibh an Teaghlach Naomhtha It noticed the danger the Holy Family was in
  • le greadadh na mbos d’fogh gréasan trasna an chuais
    agus hií sé críocnuighthe aige nuair a thainic na saighdiuirí
    ar aghaidh.

    Le greadadh na mbos d’fhigh sé gréasán trasna an chuais,

    agus bhí sé críochnuighthe aige nuair a thainic
    na saighdiúirí
    ar aghaidh.

    greadadh beating, thrashing
    bos palm [of hand]
    figh weave
    gréasán web
    ar aghaidh forward, facing, opposite
  • B’fheidir go bhfuil siad ins an chrann seo,” arsa fear
    a
    de na saighdiúiríbh

    “B’fheidir go bhfuil siad ins an chrann seo,” arsa fear de na saighdiúirí.

  • “Öe!,” arsa laoch eile, “ní thiocfadh leóbhtha ‘bheith anseo amhar
    ar na gréasáig dúbháin-alla!’

    “Och,” arsa laoch eile, “ní thiocfadh leóbhtha ‘bheith annseo, Amharc ar na gréasáin dúbháin-álla!”

    ní thiocfadh would not let; would not come Don
    leobhtha = leo with them leothba (Dinneen)
    Amharc Look, see
  • D’imigh na saighdiúirí agus thainic an teaghlach Deannaighthe
    slán amach as an ghuais in rabh siad, ag tabhairt
    buidheachais dón mhíobtoug a thug an congramh doibh, nuair
    a bhí siad a gcontabhairt báis.”

    D’imthigh na saighdiúirí, agus thainic An Teaghlach Beannuighthe
    slán amach as an ghuais in a rabh siad, ag tabhairt
    buidheachais do’ mhíoltóig a thug an congnamh Dóibh, nuair
    a bhí Siad i gcontabhairt báis.”

    guais danger, hazard
    buidheachas = BUÍOCHAS thanks
    míoltóg midge
    congnamh = CÚNAMH help
    contabhairt = contúirt dange
  • Siubhán Bean Uí Dhochartaigh a fuair an sgéal seo
    oin a h-athair – Pádraigh O Cheallchain, 70 bliadhain de aois-
    Meadhán Fóghmhair 1924
    Bailitheoir: Siubhán Bean Uí Dhochartaigh
    Faisnéiseoir: Pádraig Ó Cheallacháin
    Gaol: tuismitheoir
    Aois: 70
    Suíomh: Garbhachadh, Co. Dhún na nGall

    Bailitheoir collector
    Faisnéiseoir informant
    gaol relationship
    Suíomh site, location

Scéal
Bhí muid deireadh seachtaine lá an Uachtaráin i Chicago agus bailte in aice leis
Bhí Capricon, coinbhinsiún ficsean eolaíochta, ansin
chuaigh muid an chuid is mó de na blianta sna hochtóidí agus na nóchaidí.
tá sé cosúil le Convergence anseo, ach níos lú sluaite agus níos ciúine. níos lú craiceaite freisin
chonaic muid go leor seanchairde ann
go leor comhrá maith
thiomáin muid go Evanston ar maidin Dé Domhnaigh.
chuaigh muid chuig Easpaig Eaglais Naomh Lúcás
Ba é sin ár nEaglais nuair a bhí muid a gcónaí sa cheantar
chonaic muid go leor seanchairde ansin freisin
Thiomáinomar ansin chuig mo chomharsanacht d’aois nuair a bhí mé óg.
Chonaic muid músaem beag an-mhaith ann, an Institiúid Oirthearach.
Ansin shiúil muid go dtí Jimmy’s teach tábhairne
Cheannaigh mé Mia beoir ann thart ar daichead bliain ó shin
Ba é sin an chéad deoch dlíthiúil.
Thiomáin muid abhaile Dé Luain abhaile
Bhí an chéad trí chéad míle go maith
Bhí muid i stoirm oighir tar éis Osseo. Bhí sin uafásach
bhí oighear trom ar an bhfuinneog tosaigh,
ró-láidir do na wipers agus an defroster
thiomáin muid go mall
tháinig muid abhaile i bpíosa amháin, gan timpiste

leasainm nickname

<!–

–>

Leave a Reply

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.