Monday Night Irish Class, November 4, 2013

Irish Class, November 4, 2013

Rang Gaeilge, 4 lá Mí na Samhna 2013

<!–

Fadas: áéíóúÁÉÍÓÚ

–>

An Scriosadh ar an Luan — “The Scraping of Monday”

  • An chéad Luan de Mheán Fómhair 1947. Ghaibh mo mháthair mé i mbríste glan is léine. Nigh sí m’aghaidh le tuáille
    garbh agus gallúnach chomónta. Sháigh sí cúinne an tuáille isteach i mo chluasa agus bhain sí cúpla casadh maith
    as d’fhonn aon chéir a bheadh bailithe i log mo chluaise a ghlanadh amach.

    Luan Monday m1
    meán middle
    Fómhar autumn n1
    tuáille towel m4
    le tuáille garbh agus gallúnach chomónta. with a rough towel and common soap
    sáigh thrust, push
    cuinne cornet
    tuáille towel m4
    d’fhonn in order to
    céir wax f
    bailithe collected
    log hollow m1
    cluas ear, handle f2 gs cluaise, npl cluas, gpl cluas

  • ‘Cad chuige é seo?’ arsa mise i m’aigne féin. ‘Ba é inné an Domhnach. Cad chuige an scriosadh ar fad ar an Luan?
    Tháinig an freagra chugam gan rómhoill.

    ‘Téanam ort,’ ar sí, ag breith ar láimh orm agus ag siúl an doras amach, ‘táimid ag dul in áit éigin.’

    ‘O, go dtí an siopa,’ arsa mise go sceitimíneach. Níor thug sí aon fhreagra orm.

    Cad chuige é seo? Why is this? “To what is this?”
    aigne mind, disposition m4
    moill delay, hindrance
    breith taking, catching
    sceitimíneach excited
    sceitimíní áthais orm I am very happy “explosions of joy on me”
    Téanam ort come along, you

  • Siúd linn an bóthar siar i dtreo an tsiopa. Rud nár smaoiníos in aon chor air ná go raibh scoil Bhaile
    an Mhúraigh trasna an bhóthair ón siopa. Nuair a thánamair chomh fada leis an gCaol Dubh a labhair sí an chéad fhocal eile.

    ‘Tánn tú mór do dhóthain anois chun dul ar scoil. Ní fearra dhuit bheith ag dul faoim chosa timpeall an tí.’

    Siúd That, yon
    in aon chor in any way
    Nuair a thánamair chomh fada leis an gCaol Dubh a labhair sí an chéad fhocal eile. When we came as far as the Black Alley she spoke the next word
    dóthain enough, sufficiency f4

  • ‘Ach a Mham, táim róbheag chun dul ar scoil.’

    D’fhéach sí anuas orm.

    ‘Dhera, déanfair a lán cairde nua ar scoil, leanaí ded chomhaois féin.’

    ‘An mbeidh tusa i mo theannta ar scoil?’ arsa mise go scáfar.

    D’fhéach sí go truamhéileach orm.

    ‘A, a chuid, ní ligtear do aon Mhamaí fanacht ar scoil. Ach beidh múinteoir an-mhacánta ann agus
    beidh sí mar Mhamaí agat ar feadh tamaill den lá.’

    Dhera [exclamation of indifference]
    ded to/from/of your de + do
    chomhaois same age
    scáfar frightful, timid
    truamhéileach with pity
    a chuid
    macánta gentle, honest
    tamall while, spell m1

  • Gach lá a thugas ar scoil bhíos ag foghlaim rud éigin nua. B’fhéidir nach ceachtanna i gcónaí a théadh isteach i mo phlaosc.
    Chun na fírinne a insint ní raibh aon luí rómhór agam leis na ceachtanna in aon chor, ach mo léan,
    bhí orm rud éigin a dhéanamh nó bheinn in uisce fiuchaigh leis an máistreás.
    Faoi cheann cúpla mí bhí aithne curtha agam ar fhormhór na ndaltaí i mo rang féin agus sna ranganna eile chomh maith.

    Gach lá a thugas ar scoil bhíos ag foghlaim rud éigin nua. Every day taken at school I was learning something new
    plaosc = blaosc shell, skull
    luí inclination, tendency
    léan anguish, sorrow m1
    fiuchadh boiling gs fiuchta, here fiuchaigh
    formhór greater part, majority

  • Ní fada a bheadh duine ag dul ar scoil an uair sin ná go mbeadh sé athbhaistithe, is é sin go dtabharfaí leasainm éigin air,
    mura mbíodh leasainm cheana féin ar a mhuintir. Garsún sa chéad rang baisteadh an ‘Ceilteach’ air.
    ‘An Snig’ ar bhuachaill eile. Baisteadh ‘Siúit’ orm féin! Lean sé sin mé ó m’athair Dainín ach scéal fada is ea é conas
    mar a fuair m’athair an ainm agus ní raghad isteach ann anois díreach.

    athbhaistithe
    leasainm nickname
    cheana already
    snig = snag tree-creeper [bird]
    Siúit Jute
    raghad will go var fut of téigh

  • Bhí gaiscíoch nó dhó ins gach rang. Is dócha gur fíor a rá nárbh aon aingeal éinne againn.
    Ní bhíodh lá sa tseachtain ná go mbíodh babhta bruíne ar siúl. Mura mbíodh bruíon laistiar den Áras bhíodh ceann
    i mBóithrín na Bruach tráthnóna. Fan go n-inseod duit mar gheall ar an gcéad bhabhta bruíne a bhí agam féin.

    gaiscíoch warrior, hero, boaster m1
    Is dócha gur fíor a rá nárbh aon aingeal éinne againn. It is probably true to say that none of us were angels.
    bruíon fight gs bruíon
    laistiar behind bruíne
    áras building m1
    bóithrín country lane, boreen
    bruach bank [of river] m1
    babhta bout m4

  • Is minic a chuir duine des na buachaillí sa rang comhartha catha orm mar gheall ar rud amháin nó rud eile.
    Ach níor lean aon chrústáil an chéad bhabhta. Bhí buachaill amháin ann ó Chathair Scoilbín, leaid lom cruaidh
    ná raibh chomh hard liomsa ach ná raibh aon easpa misnigh air. Thugamair seachtain fhada dhíreach ag tabhairt
    íde béil ar a chéile, ach ní raibh puinn misnigh ormsa aon bhuille dhoirn a tharraingt air mar ná feadar an mise
    nó é siúd a bheadh thíos leis, mar chúram. Ambaiste go raibh caint anamhallaithe bhagarthach aige.
    Lá amháin agus sinn amuigh chun lóin thosnaíomair ag áiteamh ar a chéile. Mo dhuine ansiúd agus a dhá ghéag leata amach
    óna chéile aige agus na doirne iata. Ní hamháin sin ach bhí a phus siúd sáite aige isteach i mo phus-sa agus
    é ag cur prioslaí siar i mo bhéal le racht feirge agus áitimh.

    duine des na buachaillí one of the boys
    comhartha sign, mark, symbol m4
    cath battle m3 gs catha
    crústáil drubbing
    crua hard
    ná raibh aon easpa misnigh air he had no lack of courage
    íde béil verbal abuse
    puinn much
    dorn fist m1
    cúram care, task, responsibility m1
    Ambaiste indeed, really
    mallaithe cursed
    bagairt threat
    ná feadar not known
    áiteamh = áitiú argument, persuasion
    iata closed, shut
    pus mouth, snout, sulky expression m1
    sáigh thrust, stab, push, press
    priosla dribble, slobber m4
    racht fit, outburst m3
    fearg anger f2 gs feirge, ds feirg
    áitimh argument, persuasion [??]
    aige he has/at him/by him
    Ní hamháin sin not only that

  • ‘Sea anois, a Mhaidhc Dainín,’ arsa mise liom féin, ‘tá sé in am anois an fód do sheasamh.’

    fód sod m1
    an fód do sheasamh stand your ground


Gnólacht a Thionscnamh

Déamar Ár Linne is ea Marcas

Má tá spéis sa réimse teicneolaiochta agat, ní mhairfidh tú i bhfad gan teacht aghaidh ar aghaidh le cultas na ngnóthaí nua.
Cé’b as a dtagann an spéis seo? D’fhógair Facebook le déanaí gur thuill Mark Zuckerberg é féin, go pearsanta $2.3 billiún i 2012.
D’fhéadfaimís ar ndóigh, réim chéille an bhriathair “tuill” a chíoradh i dtaca le Marcas, ach is cíoradh do lá eile é sin.

Per Beo gloss: Déamar Ár Linne is ea Marcas = “Mark (is) the stinking rich man of our times.” Ní thuigim an aistriú sin.

Má tá spéis (if (you’re) interested) sa réimse teicneolaiochta (in the area of technology) agat,
ní mhairfidh tú i bhfad
(you won’t survive long) gan teacht aghaidh ar aghaidh (without coming face to face)
le cultas na ngnóthaí nua. Cé’b as a dtagann
(where does (this interest) come from) an spéis seo? D’fhógair (announced)
Facebook le déanaí gur thuill
(earned) Mark Zuckerberg é féin, go pearsanta $2.3 billiún i 2012.
D’fhéadfaimís
(we could) ar ndóigh (of course), réim chéille an bhriathair “tuill” a chíoradh i dtaca le
(in reference to)
Marcas, ach is cíoradh do lá eile é sin
(that’s another days discussion).

Míniúchán
míniú explanation, interpretation m4
míniúchén explanation m4
Déamar [name] [some filthy rich guy of old]
Ár Linne our age
Déamar Ár Linne is ea Marcas Mark is the Déamar of our times.


go tobann suddenly
iontas surprise
néata neat
ordúil orderly
taispeáint show, exhibition f3
taispeántas show, exhibition, indication m1
réamhfhaisnéis forecast

Leave a Reply

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.