Irish Class, October 11, 2010

Rang Gaeilge, an 11ú lá Mí Dheireadh Fómhair 2010

<!–

Fadas: áéíóúÁÉÍÓÚ

–>

<!–

–>

“Show and Tell”

1. Listening resource: Raidió Rí-Rá.
   Especially Ar Éileamh (“on demand”)

   Justin Bieber i mbun Punk’d!

   Tá sé cloiste againn anseo i bPopNuacht go bhfuil an clár iomráiteach Punk’d le filleadh ar MTV
   go luath Punk’dagus cé a bheas mar láithreoir air? Cé eile ach Justin Bieber! Is cosúil go bhfuil cainteanna
   ar siúl idir léiritheoirí an chláir agus an réalta popcheoil le míonna beaga anuas, agus go bhfuil súil acu
   an clár a chur ar ais ar an teilifís uair éigin Justin Bieberan bhliain seo chugainn. Rinne an t-aisteoir Ashton Kutcher
   Punk’d a chur i láthair an chéad lá riamh, tar éis dó féin agus Jason Goldberg an coincheap a cheapadh le chéile,
   ach tá an bheirt acu anois ina léiritheoirí feidhmiúcháin ar an gclár agus is é Justin a bheas mar aghaidh
   álainn úr ag an seó amach anseo. Is cinnte go mbeidh gliondar croí ar lucht Twitter faoin scéal seo freisin;
   tá Kutcher agus Bieber ar na daoine mór le rá is mó tóir orthu ar an ngréasán sóisialta na laethanta seo,
   le breis agus 5 milliún leantóir an duine acu!

   “With over 5 million followers each, producer Ashton Kutcher and new showhost Justin Bieber are sure
   to make Twitter headlines when the new series of Punk’d hits the telly!”

   Cé eile ach Justin Bieber!	Who else but Justin Bieber!
   coincheap	concept
   acu	at them
   léiritheoir	producer, demonstrator
   feidmiúchán	executive officer
   úr	fresh, new
   seó	show	n
   amach anseo	from here on out

2. Ficsean eolaíochta: Seánra ficsin is ea an ficsean eolaíochta a dhéanann tuairimíocht ar an todhchaí agus ar na forbairtí
   ardteicneolaíochta a bheidh i ndán dúinn.

   tuairimíocht	guesswork, speculation
   todhchaí	future	f4
   forbairt	development
   bheidh	being	vn of bí
   i ndán dúinn	in store for us, our destiny

   ??? — Is é ficsean eolaíochta an Seánra ficsin a dhéanann …..

---

Úsáid Róin — “The use of seals”

An interview with Peig Sayers, from the Blasket Islands. Uses Foirmeacha
Táite Ghaeilge (Irish Synthetic Verb Forms), which are much more common in Munster than elsewhere in Ireland.

D’imíodar sure. Ní bhaineann éinne anois aon úsaid as [an rón]. Agus rud eile, bhídís ag
díol an seithe, craiceann róin, dheineadh táillifiúirí agus daoine, bhainidís úsáid an
domhain as veist, veist bheag – dheinidís den gcraiceann róin é mar do bhíodh sé
sábhálta acu, na seithí, agus ghaibhdís airgead maith ar na craicinn róin. Agus
cheannaítí uathu iad.

D’imíodar	they have left, they are gone
éinne		←aon duine
bhídís	They used to be	p hab
díol	selling
craiceann	skin	pl craicinn
deineadh	doing	= déanamh ← déan (Munster)
fiúir	fury
táilliúir	tailor	pl táilliúirí
táille	tally, score
domhan	world
domhain	depth
bain usáid as …	make use of for …
bain usáid an domhain as …	widely make use of for …	“the whole world make use of for”
veist	vest
dheinidís	they used to make
dheinidís den gcraiceann róin	they used to make from the sealskin	den gcraiceann Eclipsis here is a Munsterism
do bhíodh sé	he/it used to be	past hab. do is the old past indicator
sábhálta	saved, tanned	va
acu	at them	← ag
seithe	skin, hide	f pl seithí
gabh, gaibh(?)	take
ghaibhdís	they would take
ceannaí	buyer	pl ceannaithe
uathu	from them	← ó

SMR: Ar bhlais tú féin d’fheoil an róin riamh ?

blais	taste
riamh	ever

Do bhlaiseas agus dhá uair déag, a Sheáin, agus ba chosúil le muicfheoil í.

bhlaiseas	I have tasted it
Do bhlaiseas agus dhá uair déag	I have tasted it many times	“I have tasted it twelve times”
cosúil le	like, resembling
muiceoil	pork

SMR An b’ea ?

An b’ea?	Was it?

B’ea. Bhí an fheoil bhán, bhí sí ar nós, cosúil leis an muicfheoil bhán a bhíonn ag teacht
aníos ón siopa. Nuair a bhíodh sé leasaithe agus é tirim suas agus é leataoibh ina bhinse
anuas ar a chéile, breá leasaithe, dá gcífeása píosa dhe san agamsa ná ag aon duine eile,
thabharfá an Leabhar Breac gur aníos ó thigh Johnny Moore a tháinig píosa bagúin.

bán	white
ar nós	in the manner of
bíonn	is	pres. hab. of bí
ag teacht	coming
ón	from the
nuair	when
bhíodh	had been	p hab
leasaigh	amend, reform cure [meat]
tirim	dry
leataobh	one side	gs leataoibh
binse	bench
a chéile	each other
cífeása	if you would see	cí feic
dhe	from, etc.	de
san	there	= sin (Munsterism)
agamsa	there	at me
thabharfá	you would give
an Leabhar Breac	the Bible	“the Speckled Book”
breac	speckled, dappled, trout
tigh	of a house	ds of teach
tháinig	came	p of tar
bagún	bacon

SMR: Agus níor bhriseadh troscadh é ach oiread, is dócha.

níor
bhriseadh	had been breaking	p hab of bris
níor bhriseadh troscadh	it was not breaking a [Friday] fast	Seal is a seafood (!)
troscadh	fast	m1
oiread	amount
ach oiread	no more than, either
dócha	likely, probable

Ha?

SMR: Níor bhriseadh troscadh é ithe.

ithe

eating

Ó, ní raibh aon troscadh air, cé go raibh saill go leor air.

ní raibh aon troscadh air	he was not fasting
saill	salted meat
cé	although

---

fág	leave
suíomh	site, location
acrainm	acronym
dlúth	compact, compressed

<!–

–>