Monday night Irish Class, June 4, 2018

Irish Class, June 4, 2018

Rang Gaeilge, 4ú lá Mí na Mheiteam 2018

<!–

Fadas: áéíóúÁÉÍÓÚ

–>

Seanfhocal

gráinne grain, single grain m
pónaire bean f
Tá fhios aige cé mhéad gráinne pónaire a dhéanann cuig He knows how many beans makes five. “He knows what is what”
Tabhartas Uí Néill agus a dhá shúil ina dhiaidh. O’Neil’s gift (or favor), and his two eyes after it. “Someone who gives you something and then draws attention to it, reminding you what a nice thing they did for you!”

Lá Bealtaine

  • Bhí go leór pisreóga ann faoi Lá Bealtaine.
    Ní chuirtí amach aon bhainne chor ar bith an
    lá sin, dá gcuirtí ni bheadh an t-ádh ar na
    beithidhigh ar peadh na bliádhna aríst

    Bhí go leor pisreoga ann faoi Lá Bealtaine. Ní chuirtí amach aon bhainne chor ar bith an lá sin, dá
    gcuirtí ní bheadh an t-ádh ar na beithígh ar feadh na bliana aríst.

    Bhí go leor pisreoga ann faoi Lá Bealtaine. There were many superstitious practices about the day of Beltane.
    bainne milk
    Ní chuirtí amach aon bhainne chor ar bith an lá sin No milk at all would be put out on that day
    dá gcuirtí ní bheadh an t-ádh ar na beithígh ar feadh na bliana aríst. if put out there would be no luck for the beasts throughout the year
  • Oidhche bealtaine chuirtí ruainne caorthainn
    ós cionn an dorais ar fhaithchios go dtuibhradh
    na sídheóga na daoine nó na beitidhígh leo.
    Chuirtí gad ar Laimh an cheain a mbiodh
    an leamhnacht an Lá Bealtaine ar fhaithchíos
    go dtibbhradh náa sídheóga ar bainne leó

    Oíche Bhealtaine chuirtí ruainne caorthainn os cionn an dorais ar fhaitíos go dtabharfadh na sióga na
    daoine nó na beithígh leo. Chuirtí gad (féithleoige) ar láimh an cheaintín a mbíodh an leamhnacht ann
    Lá Bealtaine ar fhaitíos go dtabharfadh na sióga an bainne leo.

    tabhair give, take
    ruainne hair (single); fiber; thread
    caorthann rowan
    gad withe, rope
    féithleoig vine
    ceaintín canteen, pitcher
    lámh an cheaintín handle of the pitcher
    leamhnacht new milk
    bainne milk
  • Bhíodh sean-bhean ag aabhail thart fadó ag
    criunniughadh ime Lá Bealtaine agus mara
    bhfuigheadh sí é deireadh sí go dtiubhrach sí léite
    an tim ar fad

    Bhíodh seanbhean ag gabháil thart fadó ag cruinniú ime Lá Bealtaine agus mura bhfaigheadh sí é,
    deireadh sí go dtabharfadh sí léi an t-im ar fad.

    gabháil taking, atch, seizure, capture
    cruinniú meeting, gathering
    im bitter
    ime fence, hedge
    mura bhfaigheadh sí é, if she would not get it
    lei an t-im ar fad all the butter with her
  • Síobhán Ní Churraoin do sholátuigh

    Siobhán Ní Churraoin,
    An Chloich Mhóir,
    Conamara.
    Óna hathair Maitiú (70bl) a fuair sí an t-eolas

    soláthraigh = soláthair Gather, procure; provide, supply
    Síobhán Ní Churraoin do sholátuigh SNC collected [Implied copula?]
    An Chloich Mhóir The Great Stone

  • Lá Bealtaine bíonn go leor pisreóga ag daoine.

    Dhá neirgeas ar maidin roinnt moch La Bealtaine agus dhá
    dtaighcheá amach ar an tsráid agus breathnughadh do timéall ní fheofeá
    dealtach ar son teach. Agus chuimhneá ort féin go mbíonn pisfeóga ag daoine indiu
    gan ceine a chur síor go bfheicfhe siad deatach ar teach eile mar dhá chú an chéad duine a
    cuirfheaadh síos teine agus dealtach a beith ar an simléar ar an gcéad shimléar ar maidin,
    dearfheadh na sean-daoine nach mbeadb an e’ádh ort an blian sin. Ní chuireann daoine amach aon luaith
    an lá sin aít ab oiread

    Dá n-éireofá ar maidin roinnt moch Lá Bealtaine agus dhá dtéifeá amach ar an tsráid agus breathnú i
    do thimpeall ní fheicfeá deatach as aon teach. Chuimhneofá ort féin go mbíonn pisreoga ag daoine
    inniu gan tine a chur síos go bhfeicfidh siad deatach as teach éigin eile mar dá mba thusa an chéad
    duine a chuirfeadh síos tine agus deatach a bheith as do shimléar ar an gcéad shimléar ar maidin,
    déarfadh na seandaoine nach mbeadh an t-ádh ort an bhliain sin. Ní chuireann daoine amach aon luaith
    an lá sin ach an oiread.

    moch early
    Dá n-éireofá ar maidin roinnt moch Lá Bealtaine if you would get up early in the morning on B day
    dhá dtéifeá amach ar an tsráid if you would go out on the street dtéifeá var cond of téigh. CO rachfá
    deatach smoke
    breathnú i do thimpeall ní fheicfeá deatach as aon teach look around yourself and you would not see smoke from any house
    Chuimhneofá ort féi you would remember yourself
    go mbíonn pisreoga ag daoine inniu gan tine a chur síos people today have a custom of not putting up a fire
    simléar chimney
    déarfadh na seandaoine nach mbeadh an t-ádh ort an bhliain sin. the old people would say you would not have luck that year
    luaith ashes
    ach an oiread either
  • Áine Ní Fágharea do chur síos Leorai ö Biath

    Áine Ní Fhágharta,
    Baile na hAbhann,
    Conamara.
    Ó Learaí Ó Biath a fuair sí an t-eolas

    <!–

    –>

OÍCHE CHINN AN DÁ LÁ DHÉAG
An t-Oileán Draoicheachta

  • Gach aon seachtmhadh bliain Dibci Oidhchi Cinn A Dá lá Déag bionn
    oileán draoicheachta le feiceá amach ins a bhfarraige mór in aicht le
    Inis Mór in Árainn.

    Gach aon seachtú bliain Oíche Chinn An Dá Lá Dhéag bíonn oileán draíochta le feiceáil amach ins an
    bhfarraige mhór in aice le Inis Mór in Árainn.

    seachtú seventh
    Oíche Chinn An Dá Lá Dhéag 12th Night
    bíonn oileán draíochta le feiceáil amach ins an bhfarraige mhór in aice le Inis Mór in Árainn a magic island can be seen in the great sea near Inis Mór in Árain
  • Anuraudh (5-1-’38) chonnnaic mé féin an t-oileán. Bhíos féin is gach duine
    againn sa teacht thíos ar an nGardha Árd, garraidhe é seo atá an-árd is
    bíonn amharc breágh le feiceál uaidh ins gach áit thar timcheall air agus
    dhá bhrí is bhí amharc breágh againn ar an oileán.

    Anuraidh (ar an 5ú Eanáir 1938) chonaic mé féin an t-oileán. Bhí mé féin is gach duine againn sa teach
    thíos ag an nGarraí Ard, garraí é seo atá an-ard is bíonn amharc breá le feiceáil uaidh ins gach áit thart
    timpeall air agus dhá bhrí sin, bhí amharc breá le feiceáil againn ar an oileán.

    Anuraidh last year
    Garraí Garden
    amharc breá fine view
    le feiceáil uaidh ins gach áit thart timpeall air to see everyplace around him
    brí strength, vigor
    Dá bhrí sin therefore
  • Mí féin and chéad dhuine a chonnaic ar t-Oileán. Bhfreathnuigh
    mé ar an bhfaraige is shíleas gur tré lasadh a bhí, bí an oiread sin
    soillse le feiceál amach ar an bhfaraige.

    Mé fhéin an chéad duine a chonaic an t-oileán. Bhreathnaigh mé ar an bhfarraige is shíleas gur trí
    lasadh a bhí sí, bhí an oiread sin soilse le feiceáil amach ar an bhfarraige.

    trí lasadh on fire
    shíleas gur trí lasadh a bhí sí, thought that it was on fire
    bhí an oiread sin soilse le feiceáil amach ar an bhfarraige there were so many lights out on the sea
  • B’iongantach an t-amharc é. Bhí sé mar a bheadh na milliúin coinnle
    lasta agus bhí suntoas maith le tabhairt dó mar ní raibh sé acht spota
    mór amháin de’n fharaige. Ní raibh duine ar an mbaile nach ndeachaidh
    [síos] ag breathnú ar ba soillse an oidhche sin.

    B’iontach an t-amharc é, bhí sé mar a bheadh na milliúin coinnle lasta amach ar an bhfarraige agus bhí
    suntas maith le tabhairt dó mar ní raibh sé ach i spota amháin den fharraige. Ní raibh duine ar an
    mbaile nach ndeachaigh síos ag breathnú ar na soilse an oíche sin.

    B’iontach an t-amharc é it was a wonderful view
    coinneal candle f
    lasta alight
    suntas maith le tabhairt dó to notice well that
    mar ní raibh sé ach i spota amháin den fharraige as they were on only one spot in the sea
    Ní raibh duine ar an mbaile nach ndeachaigh síos ag breathnú ar na soilse an oíche sin. No one in the town did not come down to watch the lights that night
  • Chuala mé na sean-duine ag rádh go ndeachaidh triúr fear as
    an gCaorán amach, gcurrach oidhche dá bhfaca siad an t-oilean le
    síul is go bhféadfhadh siad é a choinnéal mbárr uisge i gcómhnuidhe mar
    deirtear dá gcaithfeá bróg nó caipín nó rud ar bith isteacb ar a
    oileán go bhfanfadh sé tirm/

    Chuala mé na seandaoine ag rá go ndeachaigh triúr fear as an gCaorán amach i gcurach oíche dá
    bhfaca siad an t-oileán le súil is go bhféadfadh siad é a choinneáil i mbarr uisce i gcónaí mar deirtear
    dá gcaithfeá bróg nó caipín nó rud ar bith isteach ar an oileán go bhfanfadh sé tirim.

    Caorán moor, fragment of turf
    curach Currach; coracle
    if non-standard usage. In CO is used with cond.
    súil eye, hope f
    coinneáil keeping, maintenance
    i mbarr uisce above water
    i gcónaí always
    dá gcaithfeá bróg nó caipín nó rud ar bith isteach ar an oileán go bhfanfadh sé tirim. if you would throw a shoe or a cap or anything at all ins on the island it would stay dry [i.e., waterproof]
  • Bhí go maith agus ní raibh go holc de nuair a chonnaic an
    triúr seo é dubhairt siad go ngabhfhadh siad amach go dtí é. Nuair a cheap
    siad a bheith in aice leis sil duine aca a hata a chaiteain isteach air acht bhí an
    t-oileán imighthe is n’fhaca siad ní ba mhó é.

    Bhí go maith agus ní raibh go holc, nuair a chonaic an triúr seo é dúirt siad go ngabhfadh siad amach
    go dtí é. Nuair a cheap siad a bheith in aice leis shíl duine acu a hata a chaitheamh isteach air ach bhí
    an t-oileán imithe is ní fhaca siad ní ba mhó é.

    gabh take, take hold of catch; go, move, proceed
    siad go ngabhfadh siad amach go dtí é. they would go out to it
    Nuair a cheap siad a bheith in aice leis shíl duine acu a hata a chaithoninto it
    ach bhí an t-oileán imithe but the island was gone
    ní fhaca siad ní ba mhó é they did not see more of it ba mhó is p of níos
  • Áine Ní Fhatharta (13 1/2 ) Do chuir síos.

    Bailitheoir
    Áine Ní Fhatharta, 13.5 bliain d’aois i 1938, Baile na hAbhann, Conamara


Notaí Scéil
Thiomáin mé ó Roseville go Bloomington agus ar ais Dé Sathairn
Mhair mé
Thiomáin mé siar ar an bpríomhbhóthar tríocha a sé /sheer/
ach chonaic mé go luath fógra:
Tá príomh-bhóthar tríocha cúig W dúnta i ndeisceart Minneapolis.
D’fhág mé an bóthar agus chuaigh mé ar ais air, ag tiomáint soir /sehr/
Thiomáin mé ó dheas ar tríocha cúig E trí Saint Paul. Bhí an tiomáint ceart go leor.
Thiomáin mé soir ar cheithre nócha is ceithre. bhí sé go mall
Fuair mé deireadh príomh-bhóthar tríocha cúig W. Bhí sé ar oscailt ann
Tar éis críochnaíodh mo gnó Chuaigh mé abhaile ar bhealach eile
Thosaigh mé ó thuaidh ar tríocha is cúig W
Dúnadh sé ag seasca a dó
Caith gach duine é a fhágann,
Bhí slua mór soir agus siar. Thiomáin mé soir. bhí an trácht olc ag an tús
Ansin fuair mé t-ádh. D’fhág an chuid is mó de na gluaisteáin ag Portland.
Bhí an tsráid sin cosuil le carrchlós
D’fhan mé ar seasca a dó. Bhí an tiomáint i bhfad níos fearr anois
Ansin fuair mé ar Highway five i Saint Paul agus ar ais go dtí cúig is tríocha E

<!–

–>

Leave a Reply

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.