Monday Night Irish Class, June 6, 2016

Irish Class, June 6, 2016

Rang Gaeilge, 6ú lá Mí na Mheiteam 2016

<!–

Fadas: áéíóúÁÉÍÓÚ

–>

Seanfhocal

An tseoid is dofhála is í is áille The jewel that is hardest to find is the one that is most beautiful.
  • Gender ts marker on an tseoid
  • three is uses, two for superlatives and one for the copula
  • irregular comparative áille
  • dofhála (“unobtainable”, “rare”) – negative based on verbal adjective, more usual form would be dofhaighte

tuirse tiredness, fatigue
tairbhe benefit, profit
Imíonn an tuirse ach fanann an tairbhe The fatigue leaves but the benefit stays


Amú san Aistriúchán
(Comóradh 1916) – ‘An Roinn Oidreachta agus Gaeltacht’ agus beag ‘omos’ ag Roinn an Taoisigh don síneadh fada

oidhreacht Inheritance, heredity; heritage, patrimony f
amú wasted, in vain adv
roinn share, portion, department f
ómós Homage; reverence, respect
comóradh gathering, celebration m

Tá eagrán speisialta againn d’Amú san Aistriúchán an turas seo agus tuilleadh samplaí againn d’easpa cúraim an stáit
i leith na Gaeilge le linn chomóradh an Éirí Amach

Tá eagrán speisialta special edition
turas trip, journey m
easpa lack, want, absence, deficiency f
cúram Care, responsibility n
stát state
i leith in the direction of, regarding
le linn bcause of, in the time of

An gcaithfear balla cuimhneacháin a thógáil chun na botúin Ghaeilge ar fad a rinneadh le linn chomóradh 100 bliain 1916 a mheabhrú do na glúnta atá le teacht?

An gcaithfear balla cuimhneacháin a thógáil the need to build a memorial wall
botún blunder
meabhrú Memorization; Meditation, reflection; Perception, feeling m
glúnta generations
a mheabhrú do na glúnta atá le teacht? be remembered for generations to come?

Ba é scéal an ghúgal-Ghaeilge a cuireadh ar Fhorógra na Cásca agus
scéal ‘Fadagate’
i Reilig Ghlas Naíon an dá bhotún ba mhó a bhí i mbéal an phobail ó thosaigh an comóradh. Cuireadh an botún ar bhalla Ghlas Naíon ina cheart go pras,
ach tá dhá shampla eile againn d’aicíd seo an aineolais, a bhuíochas do léitheoirí Tuairisc.ie.

forógra Proclamation, decree
i Reilig Ghlas Naíon an dá bhotún ba mhó a bhí i mbéal an phobail ó thosaigh an comóradh. in Glasnevin cemetary the two biggest mistakes that people were talking about the most since the beginning of the commemoration
Cuireadh an botún ar bhalla Ghlas Naíon ina cheart go pras The mistake on Glasnevin wall was promptly corrected
ach tá dhá shampla eile againn d’aicíd seo an aineolais but we have two other examples of this epidemic of ignorance
a bhuíochas do léitheoirí thanks to readers

Baile Átha Cliathach, a dtabharfaimid ‘Súil an Iolair’ uirthi, a thug faoi deara go raibh botúin mhóra ar an mbláthfhleasc a leag an tAire Ealaíon,
Oidhreachta agus Gaeltachta ar Shráid an Mhúraigh le linn dheireadh seachtaine na Cásca. Bhí an focal ‘Oidhreachta’ agus
an focal ‘Gaeltachta’ litrithe mícheart ar an mbláthfhleasc agus ‘An Roinn Ealaíon Oidreachta (sic) agus Gaeltacht (sic)’ déanta de roinn Heather Humphreys.

Baile Átha Cliathach Dubliner
Súil an Iolair Eagle Eye
thug faoi deara noticed
bláthfhleasc wreath, garland
a leag an tAire Ealaíon, Oidhreachta agus Gaeltachta laid down by the Minister for Arts, Heritage and the Gaeltacht
ar Shráid an Mhúraigh on Moore Street
litrithe mícheart spelling mistakes
roinn department

Is ar Twitter a tháinig an botún eile chun solais agus ainm an Taoisigh féin luaite leis an gceann seo.

<!–

–>

luaite mentioned

Is léir gur lú ‘omos’ (sic) atá ag Roinn an Taoisigh don síneadh fada ná mar atá ag lucht Reilig Ghlas Naíon féin agus
is léir leis nach eol don stát cé acu ar cheart bláthfhleasc a leagan in ómós ‘do’ nó ‘ar’ na daoine go léir a fuair bás ‘i míle naoi gcéad is a sé déag’.

less
ómós Homage; reverence, respect
atá ag lucht Reilig Ghlas Naíon féin than the Community of Glasnevin Cemetary had
is léir leis nach eol don stát cé acu obviously the state did not know
daoine go léir all the people

Mar fhocal scoir, tuigimid go gcaithfear a bheith ‘uileghabhálach’ sna cúrsaí seo, ach na daoine ‘go léir’ a fuair bás ‘i míle naoi gcéad is a sé déag’?

scoir unyoke, separate, detach
Mar fhocal scoir in conclusion
tuigimid go gcaithfear we must understand
uileghabhálach Comprehensive, compendious, exhaustive
sna cúrsaí seo in these matters

Ní fheadar an mó botún a dhéanfaí dá mba ghá balla a thógáil i gcuimhne na milliún duine sin?

Ní fheadar an mó botún a dhéanfaí I don’t know if the bigger mistake that was made
dá mba ghá balla a thógáil i gcuimhne na milliún duine sin if it was necessary to build a wall in memory of those million people


Direct-Indirect “Whoever” Practice — An té

  1. Whoever has a dog
    An té a bhfuil madra aige/aici

  2. Whoever is tall
    An té a atá ard

  3. Whoever speaks Irish
    An té a bhfuil Gaeilge aige/aici

  4. Whoever will be there
    An té a bheidh ann

  5. Whomever you listen to
    An té a n-éisteann tú leis

  6. Whomever you heard
    An té a chuala tú

  7. Whoever is sitting next to me
    An té atá ina shuí in aice liom

  8. Whomever they will give money to
    An té a dtabharfaidh airgead dó/di

  9. Whoever is worried
    An té atá imní air/uirthi

  10. Whoever would understand it
    An té a thuigfeadh é

  11. Whoever speaks to me
    An té a Labhraíonn liom

  12. Whomever I speak to
    An té a labhraím leis/lei

  13. Whomever the chair is under
    An té a bhfuil an chathaoir faoi/fúithi

  14. Whomever she mocked
    /An té a rinne sí magadh faoi/fúithi


Notaí Scéil
Bhí deireadh seachtaine i Red Wing le cairde as ollscoil
Óstán St. James Hotel SJ
Bruach na habhann Mississippi
Bhí dinnear
Bhí dinnéar ag déantóir fíon an chéad oíche taobh amuigh den bhaile
Bhí busanna. Ní thiomáint muid.
Shiúil muid trí na bhfíonghort i ndiaidh dinnéar.
Ar ais ag an óstán labhair muid le cairde agus ag ól beoir ag teach an teach tábhairne
Maidin Dé Sathairn shiúil muid timpeall i lár an bhaile
an tráthnóna sin
Cúrsa bád rotha paddle ar Loch Pepin
dinnéar breá tráthnóna eile Dé Sathairn
labhair muid le cairde ina dhiaidh sin agus ag d’ól muid fíon arís nío déanaí
maidin Dé Domhnaigh bricfeasta mór
deireadh seachtaine breá

<!–

bád rotha paddle

–>

Leave a Reply

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.