Monday Night Irish Class, September 16, 2013

Irish Class, September 16, 2013

Rang Gaeilge, 16ú lá Mí Mheán Fómhair 2013

<!–

Fadas: áéíóúÁÉÍÓÚ

–>

Tuismeánna — Horoscopes

An Tarbhb (20ú lá mí Aibreáin — 20ú lá Mí na Bealtaine). Ní deacair leat fadhbanna a réiteach.
Tá a fhios agat go leor réitigh chruthaitheacha, Is foinse siamsa gan deireadh do shamhlaíocht í.
TAURUS (April 20-May 20). You don’t have to reach to come up with solutions.
Your imagination is overflowing with creative fixes.
It seems to be an endless resource for entertainment, as well.

<!–

–>

An Mhaighdean (23ú lá Mí na Lúnasa — 22ú lá Mí Mheán Fómhair). Tá teaghlaigh cosúil le pacáistí inniu.
Ní féidir leat a roghnú as an ngrúpa ba mhaith leat a chaitheamh aimsir leis. Tá sé go léir nó data.
VIRGO (Aug. 23-Sept. 22). Families may seem to come as a package deal today.
You won’t get to pick and choose from the group you want to spend your time with. It’s all or nothing.

<!–

–>

teaghlach household, family m gs npl teaghlaigh

Cré na Cille — Review in Comhar (Continued from August 19)

An bhfuil déine chomh mór san ina aigne ag an Éireannach nach dtig leis bheith ina ealadhnaí mhaith?
Samhlaíocht agus cóimhréir dhá bhun na healadhan. Tá an tsamhlaíocht ag an Éireannach ach ní thagann an chómhréir leis.
Abrann sé an iomad, in áit leigint don mhéid ná deirtear cuid mhór den scéal a inseacht —
mar a dheineann an Francach. Nó cleachtann sé an áiltheoireacht litearga úd a chítear chomh sonruitheach sin
i ngnáthdhrámaí Bhéarla Amharclann na Mainistreach, an fhuirseoireacht pháistiúil úd a loiteann gach ealadha.
Fé mar bheadh duine i lár scéil throm meáite tábhachtach agus go gcaithfeadh sé go hobann trí léim
as a chorp nó go seasóchadh sé ar a cheann.

aigne mind
tar come var pres tig
tig leis be able to Don.
ealadhna = ealáin art
cómhréir accord, congruity, balance
Abrann sé an iomad He says too much var pres of abair
leigint permit
méid amount, quantity
ná deirtear is notsaid
inseacht telling
cleacht become accustomed to
áilteoireacht tricking, joking
liteatha literrary
chítear it appears/seems
sonrú specification
gnáth usual,
mainistir monastery gs mainistreach
Amharclann na Mainistreach Abbey Theater
fuirseoireacht fussing, scrambling
páistiúil children
loit hurt, wound, injure, damage
meáigh weigh va meáite
trom heavy
obann = tobann sudden
léim jump
óch alas
sóch comfortable, satisfied
go seasóchadh sé ar a cheann standing on his head

Níl ealadha Mháirtín Uí Chadhain sa scéal seo saor ó cháineadh. Athabrann sé an scéal go ró-mhinic,
cluin tú a phríomheachtraí dá n-inseacht ag Caitríona Pháidín agus ag na caractaerí eile ar gach dara leathanach.
Tá an iomad eagla air go gcaillfimíd brí agus snáithe an scéil. Tuiteann sé idir dhá stól beagán agus é
ag leagadh amach suíomh an scéil. Níl ins an reilig ach cleas le na caractaerí a bhailiú, a chur ag caint,
níl ann ach meán inste. Deineann sé dearmad de sin nuair thugann sé iarracht ar shaol ‘cille’ do chruthú:
nuair a leigeann sé do mheon Nóra Sheáinin athrú agus fás agus forbairt sa chill; nuair a chuireann sé ag
léamh novellettes í; nuair a thugann sé an Francach a thuit ón spéir isteach ann. Níl de ghnó ag lucht
na cille ach caint a dhéanamh — a meon féin fé mar bhí siad agus iad ar an saol, a nochtadh,
a bpáirt sa phríomheachtra a ríomh. Níl seasamh ná saol acu leasmuigh de sin.

cáin criticize, condemn
saor ó cháineadh free from criticism
ath- re-, second see abrann above
Athabrann sé He retells
eachtra adventure
inseacht telling
gach dara leathanach every second page
iomad great number, abundance, excess
eagla fear
go gcaillfimíd brí agus snáithe an scéil lose the meaning and the thread of the story
ag leagadh amach suíomh an scéil laying out the setting of the story
tuit = tit fall
stól stool
leag knock down
suíomh site, arrangement
Níl ins an reilig ach cleas le na caractaerí a bhailiú The cemetery is only a trick to collect the chararacters
inste = insint narration
meán average
dearmad forgetfulness
iarracht effort, attempt
cruthú creation
leig = lig let, allow
meon mind, disposition, character, temperament m
athrú change
fás agus forbairt growth and development
nuair a thugann sé when he gives
nochtadh baring, exposure
eachtraí adventurer, wanderer; narrator, story-teller
ríomh calculate
seasamh upright position, standing
leasmuigh = lasmuigh outside

Is dearmad leis iad do chur ag caint ar neithe leasmuigh dá n-eolas — ar symposium, ar Rotary,
ar chúrsaí léann Ceilteach agus ar an Iolscoil. Leigeann an t-údar do na neithe atá dá bhuaireamh féin
sleamhnú isteach ins an áit nár chóir dóibh.

dearmad forgetfulness
neithe = níthe things
lasmuigh outside
léann learning, education, study
iolscoil = ollscoil university
leig knock down
leig = lig let
buair grieve, vex, perturb vn buaireamh
to/for his do + a
sleamhnaigh slide, slip vn sleamhnú
cóir just, proper

Ach bíodh ag duine éigin eile na mion-mháchailí sin do chíoradh. Is beag iad i gcompráid le comhacht,
le fuinneamh le bri bhorb an scéil ina iomláine. Níor scríodh aon rud mar é ar Éirinn i mBéarla, ná ní scríofar.

bíodh ag duine éigin eile let some other person 3rd pers imp
duine éigin someone
máchail blemish, defect
cíor comb, examine minutely, search, explort
Is beag iad i gcompráid le comhacht They are quite small compared to the powr
fuinneamh energy, force
bri strength, vigor
borb violent, rude
an scéil ina iomláine of the whole story
scríodh was written p aut
scríofar will be written fut aut

Maithim gach locht don údar nuair bhraithim an teanga ann: ag gluaiseacht ina tonnta,
ag scáirdeadh ina srothaibh, ag coipeadh ina guairneáin, ag lígheadh na gcarraigreach mar thaoille tuile.
An bhuirbe shaibhir, rábach, gharbh, thorthach a dhein clú do Phantagruel, do Sancho Panza, do Gil Blas, do Falstaff.

maithim gach locht don údar nuair bhraithim an teanga ann. I forgive all blame to the author when I feel the language there.
ag gluaiseacht ina tonnta moving in waves
ag scáirdeadh ina srothaibh gushing in streams
ag coipeadh ina guairneáin foaming in whirls
carraig rock f pl carraigreacha
taoille = taoide tide f
tuile flood
ag lígheadh na gcarraigreach mar thaoille tuile licking the rocks like a flood tide
lig let, allow, permit
buirbe = boirbe fierceness, rudeness, coarseness
rábach bold, dashing
garbh rough
torthach = torthúil fruitful, rich, fertile
clú reputation, honor, renown m4

An té léifeadh an leabhar seo dearfadh sé láithreach gur teanga í seo nach baol dí an bás,
ach gur dual dí borradh ó bhuipne i mbláth agus ó bhláth i dtoradh. Is teanga na mbeo a labhartar i “gCré na Cille.”
Agus cuirfidh an “Chré” chéanna fás faoin phlanda seirgthe leicthe úd a dtugaimíd “Aibheochaint na Gaeilge” air.

An té the person who
léifeadh would read cond of léigh
dearfa attested, proven
láithreach present, immediate
baol danger
baol dí an bás not in danger of death
to/for her/it do + í
deoch drink gs
dual native, natural; twine, coil, fold
borradh swelling, growth m
buipne ???
bláth flower
toradh fruit, product, result
labhartar is spoken
céanna same
fás faoin phlanda plant growth
seirg = searg waste, wither, dry up, shrivel, decline
leachta = leacht grave, grave-mount
úd yon, yonder
tabhair ar give …
áibhéil great, vast
Aibheochaint na Gaeilge The Irish Revival

Leave a Reply

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.