Monday Night Irish Class, August 5, 2013

Irish Class, August 5, 2013

Rang Gaeilge, 5ú lá Mí na Lúnasa 2013

<!–

Fadas: áéíóúÁÉÍÓÚ

–>

ionadh surprise
fógra sign, notice m4 pl fógraí
cuir isteach ar phost applied for the job
seol (n) sail, trend, course; (v) sail, send m1 gs soil, pl seolta, v

Cré na Cille — Review in Comhar (Continuing from May 6)

Tá scéal cinnte sa leabhar: scéal na coimhlínte idir bheirt dheirfiúr, Caitríona Pháidín agus Neil Pháidin.
Tá Caitríona san uaigh agus is uaithi sin agus ón a cómhrá le na mairbh timpeall uirthi a gheibh muid eolas
ar imeachtaí na coimhlinte sin nó go bhfuair Caitríona bás, agus ina dhiaidh sin mar d’imigh an scéal
ó bhásaigh sí ó na corpáin nua-adhlactha a curtar san úir. Scéal simplí é—mar do ghoid Neil, an iníon ab óige,
an fíear a raibh- Caitríona ag trúth leis agus mar a pósadh Neil roimpi. Mar do chuaidh Caitríona
in aois agus i seirbhe; gur phós sí fear ar shon a bheith pósta agus fear bheith aici;
mar do chuir si faobhar claidhimh a teangan agus a hintinne in éadan Neil; go dtí ná raibh de chuspóir
saoil aici ach Neil do chur síos ; go dtí ná raibh de shólás aici ach dólás Neil, agus nár shólás léi
a sólás féin mara gcúirfeadh sé dólás ‘ ar Neil. Scéal atá chomh coitchianta le bothaibh feirme na hÉireann.
Ach ní dhearna aon duine scéal as go dtáinig Máirtín Ó Cadhain ar an bhfód.

coimhlínt conflict, rivalry
uaigh grave
uaithi from her ó + í
cómhrá conversation
gheibh finds var. pres. of faigh
imeachtaí events
adhlacadh burial m gs adhlactha
úir earth, soil
goid theft, larceny
trúth
roimpi before her roimh + í
chuaidh went = chuaigh
in aois agus i seirbhe in age and bitterness
faobhar claidhimh edge of a sword
intinn mind
éadan front, face, against
cuspóir object, objective, purpose
sólás comfort, consolation
dólás sorrow, tribulation
mara if not, unless = mura
chomh as
coitchianta common
bothaibh
go dtáinig came
fód sod

Níl ins na caractaeri eile ach gluais don scéal sin. Tá Neil beo agus ní thagann sí inár láthair
ach amháin i gcuntas na gcaractaerí eile. Gheibh muid giota beag den scéál ó gach duine acu, mar aon leis
an pháirt a bhí aige féin ann. Gheibh muid mórchuid de ó Chaitríona Pháidín féin. I gcómhrá na marbh
san uaigh chímíd an scéal ag éirí, ag fás, ag forbairt, ag leathnú, go dtí ná fúil fríd dá laghad de intinn
na bpríomhphearsan ná cor dá laghad ina scéal nach nochtthar dúinn.

gluais move, set in motion
ní thagann sí she did not come
inár in our
láthair place, location, site
cuntas account
gheibh finds var. pres. of faigh
giota beag little bit
cómhrá converstation
chímíd we see
ag éirí, ag fás, ag forbairt, ag leathnú becoming, growing, developing, expanding
fúil blood
fríd flesh-worm, mite; through
laghad smallness, fewness
dá laghad the least
príomhphearsan central characters
cor turn, twist
nocht bare, strip, uncover
nochtthar is stripped [??] pres aut of nocht ???
dúinn to/for us do + muid

Chímíd saol iomlán an cheann- tair agus a phobail dá léiriú: coimheascar na ngaolta
fán ghiota beag talaimh ; airgead Mheiriocá; pisteoga; siopaí gaimbín ; éad agus saint na gcomharsan;
bainsí agus pósta, agus thar gach aon ní eile tórramha agus sochraidí, fé mar is dual do ábhar an scéil. Is
geall an scéal le píosa de Chonamara—píosa a gearrfi amach agus a stathfí ó phréimh agus a aistreochthí
idir mhuintir, árais chónaí agus pobal, idir chlocha, cré, muir agus spéir, lena leagadh ansin ós comhair
ar súl chun go scrúduímís ar ár socracht é.

Chímíd We see
iomlán all, total
léiriú clarification, illustration
coimheascar na ngaolta fán ghiota beag talaimh struggle of relatives about a little bit of land fán waiting, staying; var of faoi here?
piseog charm, spell, superstition
gaimbín exorbitant interest
siopaí gaimbín exorbitant interest
éad agus saint na gcomharsan jealousy and greed of the neighbors
bainsí weddings
thar gach aon ní eile tórramha agus sochraidí and above all else wakes and funerals
dual natural
ábhar matter, material, cause, subject
geall pledge, wager, prize
gearr amach cut out
stath extract
préimh roots
aistreochthó
áras habitation, house
cloch stone
muir agus spéir sea and sky
ós comhair in front of
scrúdaigh examine scrúduímís “We would examime”
socracht benefit

Ni as an Ghaeltacht dom, ach aithním gach duine (beagnach) atá ag gluaiseacht tríd an scéal seo:
aithním gach . cor ina n-intinn, gach féith ina gcroí, gach leid agus nod agus leathfhocal dá scaoileann siad uathu.
Rud is ionann agus a rá nach iad muintir na Gaeltachta atá anseo ach muintir na hÉireann. Agus ní gá dul thairis
sin mar mholadh ar a fheabhas d’éirigh leis an údar.

ach aithním gach duine but acknowledge everyone
ag gluaiseacht moving
cor turn, twist
intinn mind
gach féith ina gcroí every muscle in their hearts
scaol loose, release, discharge
leid hint
nod abbreviation, hint
leathfhocal hint, catchword
scaoil loose, release, dispense
uathu from them ó
ionann same, equal
need, requirement
thairis beyond it thar
feabhas excellence, improvement
éirigh rise, grow, become, succeed
údar author

Ach mar sin féin tá easnamh orthu, agus mar sin tá easnamh ar an phictiúir go hiomlán
mar léiriú ar mhuintir na Gaeltachta agus ar mhuintir na hÉireann. Nó an é nach easnamh é ach go dtéann
an t-údar thar fóir i dtreo áirithe? Is pictiúir leath-taobhach é. Mar níl boige dá laghad ag baint
le na caractaerí ann. Tá siad uilig chomh cruaidh righin do-bhogtha le clocha éibhir Chonamara féin.
Mailís, bearradh na gcomharsan, éad, míocharthanacht, boirbe teangan, badhbóireacht, drochch-roí,
an gháire bhinibeach nuair a thuisleann duine ; tá siad san ar fad i muintir Chonamara,
tá siad go dúchasach i ndlú agus in inneach an fhírÉireannaigh. “The Irish, Sir, are a very honest people.
They never speak well of each other.” Ní mór a fhírinne sin d’admháil. Ach tá an taobh eile ann chomh maith:
an deagh-chomharsanúlacht, an lámh chúnta in am an éigin, an fhoidhne, grá na máthar dá cloinn.
Ni thugann Máirtín Ó Cadhain ach an taobh míothait- neamhach. Tá an fhírinne sa taobh sin, ach is leathtaobh é.
Sa mhéid sin peacaíonn sé in aghaidh na fírinne agus in aghaidh na healadhan araon.

Ach mar sin however
easnamh want, deficiency
iomlán total
léiriú illustration, representation
thar fóir beyond the limit, too far
treo áirithe particular direction
pictiúir leath-taobhach one-sided picture
boige softness
do-bhogtha not soft
dá laghad little enough
cruaidh hard
righin tough, tenacious, unyielding
éibhear granite éibhir
binibeach venomous
Mailís, bearradh na gcomharsan, éad malice, scolding of neighbors, jealousy
deagh-chomharsanúlacht – dea-chomharsanúlacht good neibhborliness
clann family m gs cloinn

Leave a Reply

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.