Irish Class, July 12, 2010

Rang Gaeilge, 12 lá Mí na Iúil

<!–

Fadas: áéíóúÁÉÍÓÚ

–>

<!–

–>

Some initial conversation about the Summer

Go Maolaí Air “May he back off”
pt. 5
Scríofa ag Wes Koster

1. “Lig dom, a thíoránach!” a scairt mé le déistin. “Céard é an diabhal a tháinig ort?!”
   Bhí sé cheana thar fóir, agus mise salach cáidheach sa gclábar. Rinne mé iarracht i mo fhearg
   áladh a thabhairt air; gan rath. Nár thug sé ach céim beag ar chúl uaim, agus bhí mé ar ais sa láib.
   Sheas sé ag gáire ar bharr, agus a mhéar a dhíriú orm. “A bhanbh! Fan thíos mar a bhfuil tú,
   a mhuicín, san áit a oireann duit!”

   lig dom	let go of me
   tíoránach	tyrant, jerk, creep	vocative here(?)
   scairt; ag scairteadh	yell; yelling
   déistin	horror, disgust
   Céard é an diabhal a tháinig ort?!	What the devil came over you?	“What is the devil that came on you?”
   tá sé thar fóir	It’s out of control	“over the edge”
   cheana	already
   salach cáidheach	filthy dirty
   clábar, láib	mud
   iarracht a dhéanamh	to try to do
   fearg	anger
   áladh a thabhairt ar dhuine	lunge at someone	“He had only to give a lunge.”
   gan rath	without success	No need to repeat the verb (bhí)
   Nár … sé ach	He only
   céim a thabhairt ar chúl	take a step backward	thabhairt /hort/
   uaim	from me	/wem/
   air ais	[came] back
   ar bharr orm	on top of me
   seas	stand
   méar	finger	a mhéar “his finger”
   dírigh	aim, direct
   banbh, muicín	piglet, piggy
   mar atá tú	.. as you are	independent form
   mar a bhfuil tú	.. where you are	dependent form
   mar a bhí tú	.. as you were	independent form
   mar a raibh tú	.. where you were	dependent form
   áit	place
   oir do	to befit, belong	duit not lenited because preceded by –n (dental)

   For more on direct and indirect relative clauses see chapters 1 and 4 or Intermediate
   Irish.

2. Ní tharlódh! Ní tharlódh sé seo aríst i gcónaí! Ní bheadh mo shaol cráite aige feasta.
   Ní feasta. Gheobhainn a leithscéal. Sin mo lámh dó ann. Ar cibé dóigh, bhainfeadh mise sin as.
   Fliuchta ‘s stofa le fearg a bhí mé an chuid eile den lá gránna sin, agus níor lig mé
   mo chroí trom a éirí beagáin bhig aríst ach go dtí i ndiaidh an chróntrátha,
   leis an seans go bhfillfeadh an solaisín.

   tarlaigh; ag tarlú	happen; happening	cond. tharlódh
   arís i gcónaí	ever again
   saol	life
   cráite ag duine	ruined by someone
   Ní bheadh mo shaol cráite aige feasta.	My life would not be ruined by him.	aige “by him”
   feasta	anymore/from now on	with neg. verb/with pos. verb
   gheobhainn	I would get	1st pers cond of faigh
   leithscéal	apology
   sin mo lámh dó ann	you have my word [hand] on that.
   cibé	whatever, whichever
   ar ndóigh	of course
   ar cibé dóigh	by whatever means
   bainfidh mé sin as	I’ll make him pay for that	“extract that out of him”
   fliuchta agus stofa		lit. “wetted and stewed”
   an chuid eile de rud	the rest of something
   gránna	horrid
   níor lig mé	I didn’t let
   níor lig mé … ach…	I only let ….
   éirigh	lighten [here]	vn éirí
   beagáin bhig	a little bit	“even a littls bit”. gen. because obj of vn éirí
   trom	heavy
   cróntráth	dusk	gen because follows i ndiadh
   fill; ag filleadh	return; returning

3. Bhí an oíche sin níos dorcha agus níos dubha ná aon cheann eile na bliana sin.
   Shleamhnaigh mé thar mo thuismitheoirí in a gcodladh, agus amach i dtreo an bhalla chúil.
   Mo dhroim in aghaidh na gcloch caonaigh, agus an taca mo chloiginn á ligean
   le fréamh ramhar amháin an tseanchrainn, mar a d’fhás [mar ar fhás] sí anuas in aice liom,
   shuigh mé féin síos i gcaoi chun go bhféadfadh an fhréamh mé a dhoiléiriú,
   nuair a láithreodh an lóchrainnín. B’in an plean, ar a laghad.

   ná aon cheann eile	than any other	ceann “one” references oíche
   sleamhnaigh	slide, slip, smmoth
   i dtreo	in the direction of	+ gen.
   droim	back	[anatomical]
   cúil	back
   in aghaidh	against	+ gen.
   cloch	stone	f2 na gloch gpl
   caonach	moss	m1
   taca	base
   taca ligean le rud	to lean against something
   cloigeann	skull, head
   fréamh ramhar	fat root
   fréamh ramhar amhaín	one fat root
   fás	grow
   in aice liom	next to me
   suigh	sit, seat	/si/
   i gcaoi chun go	in a way so as to	+ eclipsed verb
   bhféadfadh	would be able to	← féad
   doiléirigh; ag doiléiriú	obscure; obscuring
   láithrigh	appear
   laghad	smallness, fewness
   ar a laghad	at leadt

4. Go ham luí domhain a shuigh mé go ceannláidir. Ach an t-oíche,
   i bhfad níos seanchleachta ar a ceannláidreacht, chlóigh sí mé, agus chonacthas dom
   nár dhún mé mo shúile ach le cupla nóiméad. D’oscail mé iad aríst eile le breathnú
   ar an ngealach ag caitheamh solais ar m’aghaidh. Chaith sé gurbh í a breo sin aici,
   do mo mhúscail le geit. Ach fan nóiméad! Níorbh í ceann gealaí an oíche sin, agus an ghealach;
   Ní raibh sí dearg ar dhath! Go díreach ansin roimh mo shrón bhí an lóchrainnín ina foluain.
   Agus nuair a tharraing mé m’anáil isteach le hiontas go tobann, bhí sí imithe de sciotán
   le taobh an bhalla agus isteach i ngág, go díreach mar sin.

   go ham luí domhain	into the wee hours	lit. “till the time the world lies”
   ceannláidir	stubborn
   seanchleachta	experienced, practices
   bhfad níos seanchleachta	far more experienced
   ceannláidreacht	stubbornness
   nár dhún mé mo shúile ach le cupla nóiméad	only closed my eyes for a couple minutes	nar … ach “only”
   clóigh; ag cló	overwhelm, overwhelming
   chonachtas	[it] seemed, was seen	past aut of feic
   feictear dom	it seems to me	aut?
   breathnaigh	observe, watch
   le breathnú ar an ngealach	in order to look at the moon
   arís eile	once again
   gealach	moon
   caith	wear (out), spend, consume
   caitheamh	wear, consumption, spending, beaming [here]
   aghaidh	face
   chaith sé gurbh é	it had to have been, must be that it was
   breo	glow
   múscail	wake, awake
   le geit	with a shock
   níorbh	was not	neg copula níor
   oíche ghealaí	moonlit night
   ceann gealaí	moonlit one [night]
   ar dhath	in color
   bheidh i bhfoluain	be hovering
   tarraing	pull, draw, attract
   anáil	breath	f3
   go tobann	suddenly
   imigh	go, leave	va imithe
   bhí sí imithe	she was gone
   de sciotán	quickly, suddenly
   le taobh	along	+ gen.
   le taobh an bhalla	along the wall
   gág	crack, crevice	f2
   go díreach mar sin	just like that

5. Choinnigh an breo a dhoirteadh as an ngág idir na clocháin. Bhí mé in ann fheiceáil
   cé acu ar éalaigh sí thríd. Ag múscailt gach splaince misnigh ar fáil dom,
   thug mé spléachadh isteach inti.

   coinnigh; ag coinneáil	keep, continue; keeping, continuing
   doirt; ag doirteadh	pour; pouring
   clochán	stepping stones
   Bhí mé in ann fheiceáil	I was able to see
   cé acu	which one of them
   éalaigh; ag éalú	escape, escaping
   múscail; ag múscailt	wake; waking; to muster [here]	vn múscailt
   gach splanc	every ounce	lit. “every spark”
   misneach	courage	m1 gen. misnigh
   ar fáil dom	available to me
   Ag múscailt gach splaince misnigh ar fáil dom	Mustering all the courage I had
   inti	in it	(f) ←í
   isteach inti	into it	[the crack]
   spléachadh a thabhairt	take a peek

Cén Ghaeilge atá ar “cliffhanger”? :-)>

<!–

–>
<!–

–>