Irish Class, Monday, May 3, 2010
Rang Gaeilge, 3ú lá Mí na Bealtaine 2010
<!–
Fadas: áéíóúÁÉÍÓÚ
–>
Cleachtadh Tuisceanna — “Mad Libs” as Gaeilge
| cleachtadh | practice, experience, habit | m1 |
| tuiscint | understanding, wisdom, consideration | f3 gs tuisceanna |
| Cleachtadh Tuisceanna | comprehension practice | |
| beirna | gap, line, blank | pl beirnaí |
| buile | madness, frenzy | f4 |
| líon | fill | v |
| ainmhí | animal | |
| aidiacht | adjective | |
| foirgneamh | building | |
| ainmfhocal | noun | |
| ainmfhocal uatha | singular noun | |
| ainmfhocal iolra | plural noun | |
| ainm briatharta | verbal noun | |
| uimhir | number | |
| áit | place | |
| caisleán | castle | |
| láidir | strong | |
| scian | knife | f2 pl sceana |
| bó | cow | npl ba |
| Nua-Eabhrac | New York | |
| saghas | kind, sort, type | /sais/ |
| eaglach | frightened | |
| seilide | snail, slug | |
| síota | cheetah | pl síotaí |
| síoda | silk | pl síodaí |
| Ioslain | Iceland | |
| mar gheal ar | because | |
| an lá ar fad | all day long | |
| théad sé | he used to go | past hab. of téigh |
| iarr | request | v |
| iarrtha | requested | va of iarr |
| tabhair | give, take | 2nd pers pl imp tugaigí |
| aire | ||
| Tabhair aire | Take care | |
| dona | for their | /gənə/ |
| athrú | change, alteration | |
| tosaigh | begin | |
Pronouns from the copula
- sé ← is é
- sí ← is í
- siad ← is iad
Go Maolaí Air “May he back off”
pt. 1
Scríofa ag Wes Koster
-
Nuair a bhí mé óg; nach mó ná naoi mbliain d’aois, nó thart faoi
sin, bhí mise agus mo thuismitheoirí agus mo dheartháir mór in ár
gcónaí i dteach beag cloiche, shios i ngleann na h-Abhainnín Fhíniúna,
ar shuíomh píosa beag siar den áit a bhfásann na méaracáin ghorma uirthi.maolaigh make, become, bare,lower, decrease, abate, flatten, go bald… maolaigh ar rud to let up, or lay off of something Maolaigh air! Knock it off! nó thart faoi sin or around that tuismitheoir parent m3 deartháir brother teach beag cloiche small stone house Abhainnín Fhíniúna Little Vine River suíomh site, location, arrangement m1 píosa beag siar a little bit west, or farther back fás grow, growth v, m1 as noun méaracán gorm Scottish bluebell, harebell …den áit a bhfásann na méaracáin ghorma uirthi of the place that the harebells grow on. den of the /gən/
áit fem., hence uirthi
ar (uirthi) eclipses, hence bhfásann -
Bhí muid sásta go leor ansin, cé nach raibh mórán a dhéanamh ach
poistíneachtaí agus dioscaireachtaí tí. Ní raibh muid saibhir, ach bhí dhár
sáith le hithe, stocaí inár mbrógaí, agus i gcónaí, tuilleadh giota mhóna
don tine ann go deimhin. Ní raibh crann an tsaoil sin againne chomh
dona is a deirtear.Bhí muid sásta go leor We were happy enough cé go… even though… poistíneachta chores dioscaireachta errands, light house work tí g of teach “house” saibhir rich /sev’er/ sáith enough, fill /sa:x/ do sháith le hithe enough (for you) to eat dár for us ← do/de + ár inár in our ← i + ár tuilleadh addition, increase m1 móin peat, turf, moor f3 pl móinte giota mhóna bit of peat crann an tsaoil lot in life chomh as, so Ní raibh crann an tsaoil sin againne chomh
dona is a deirtear.Our lot in life was not as bad as it is said. -
Ach mar sin féin, bhíodh mo dheartháir mór ag déanamh
barrastóireachta orm agus saoistíochta go neamhthrócaireach. Maidin ‘s
tráthnóna, lá ‘s oíche, ní bhíodh sé ag maolú ar a achasán. Ní bhíodh sé á
mhaolú.mar sin therefore Ach mar sin féin Be that as it may bhíodh used to past hab. of bí /v’i:ət/ barrastóireacht/ saoistíocht a dhéanamh ar dhuine boss someone around neamhthrócaireach relentless maolaigh lower, decrease, abate achasán taunting Ní bhíodh sé ag maolú ar a achasán. He never used to let up his taunting. Ní bhíodh sé á mhaolú [air]. He never used to let up [on it]. Ní bhíodh sé á mhaolú He never used to go bald. -
Mar gheall ar nach raibh ach i mo bhuachaill beag bídeach
breicneach mé, le stoth tiubh gruaige ghlérua ar bharr mo chloiginn, a
dúirt sé, bhí ceart aige féin a spochadh asam mar sin. Agus eisean chomh
mór ‘s ard is a dteastófaí uait, lena choróin chiabhfhoilt fhionn air.Mar gheall because Níl…ach only Dependent nach…ach bídeach tiny breicneach freckled stoth lock or shock of hair tiubh thick glérua bright red bhí ceart aige fein he had the right to barr top, tip, point cloigeann head lit. “skull” spochadh as duine to pick on someone mar sin therefore, like that eisean he, him emph. Orig. seisean, but
s– dropped.chomh as, so teastaigh ó be wanted, needed by vn teastáil
fut. aut.teastófaíAgus eisean chomh mór ‘s ard is a dteastófaí uait And him as large as you would like uait /wet/ coróin crown ciabhfholt tresses, substantial head of hair fionn fair (hair), white, bright lena with his -
Dhéanadh sé gáire, agus a mhéar a dhíriú orm, “Féach! Nach tus’
atá thart!” deireadh sé, “Ag dó ar shiúl atá tú, a chaor thine! I do
sceadach, agus ansin lomadh go hiomlán, a bheidh tú, gan dabht, mar is
gnách leis na ruanna! Maol, i ndeireadh na dála.”Dhéanadh sé gáire He used to laugh past hab. of
déan méar a dhíriú ar rud/ dhuine point a finger at something/ one Nach tusa atá thart! Poor you! deireadh said [habitually] past hab. of abair siúl walk, movement ar siúl going on, happening ar shiúl gone, away dó burning, scorching, burn ag dó ar shiúl burning away m4 caor berry caor thine fireball Voc. a chaor thine sceadach patchy or spotty hair lomadh bald, shorn, clipped, defoliated iomlán all, total, completely mar like, as, because gnách usual, customary, ordinary leis na ruanna with the redheads i ndeireadh na dála at the end of the story/ when it comes down to it. maol bald