Irish Class, November 2, 2009

Rang Gaeilge, 2ú lá Mí na Samhna 2009

<!–

Fadas: áéíóúÁÉÍÓÚ

–>

<!–

–>

Paraphrase exercise

1. an chíos “the rent”

   • An t-airgead míosúil a íocann daoine a bhfuil ina gcónaí in árasán

   míosúil	monthly
   íoc	pay

2. bialann “restaurant”

   • Áit go bhféadtar dul a cheannach ruda le h-ithe

3. sagart “priest

   • Fear an éadaigh “Man of the cloth”
   • Fear Dé     “Man of God”
   • Duine ina cheannas ar eaglais Caitliceach an phobail.

   ceannas	sovereignty, authority	m1
   pobal	community, parish	m1

4. arú amárach “[day] after tomorrow”

   • Céadaoin “Wednesday” [class was Monday]
   • Ní hé an lá seo chugainn, ach an ceann ag teacht ina
     dhiaidh sin. An dara lá seo chugainn.

   ina dhiadh	after

5. bronntanas     “gift”

   • Rud a thugtar do dhuine charad nó theaghlaigh, dona lá
     breithe, Nollaig, nó ócáid spéisiúil
     mar sin de.

   ócáid	occasion	f2
   mar sin	like that
   mar sin de	and so on
   dona	for him/her	/gənə/ prep. pronoun
   trína cheile	mixed up	“through each other”
   spéisiúil	special

---

From Wes’s official
notes: The shopping exercise, annotated.

Réitmis an Béile     “Prepare the meal”

Tá oraibh inniu an béile a ullmhú. Ar an drochuair, Níl agaibh na
comhábhair is gá fós. Téigí
á gceannach.

inniu	today
ullmhaigh	make ready, prepare	/uləwi/
drochuair	evil hour, crisis	f2
ar an drochuair	unfortunately
comhábhar	ingredient
gá	need, requirement	m4
fós	yet
Téigí á gceannach.	Go buy them.	Plural imperative. Note pronoun vn construction.

Tá muid inár gcónaí i mbaile beag simplí, agus níl mórán rudaí spéisiúla le fáil
sna siopaí seo againne. Mar sin, tá oraibh oidis shimplí a dhéanamh dó.

baile	town	m4
simplí	simple
le fáil	in order to get
seo againne	theat we have
oidis	recipe

Díolann na daoine sa rang na comhábhair is gá an béile a réiteach.
Téigí thart timpeall an tseomra na rudaí a bhailiú.

díol	sell,
thart	round, about, by
timpeall	round, circuit	m1
bailigh	collect, gather

Níl an méid airgid agaibh ach cúig chomhábhar agus deoch amháin a
roghnú.

méid	amount, quantity	m4
roghnaigh	choose, select	/rauni:/

Tar théis á gceannach, insígí dúinn céard a réitigh tú don bhéile
agus cén duine a bhfuair tú na comhábhair uaidh.

Tar théis	after
á gceannach	buying them	Note vn pronoun construction
don bhéile	for your meal
faigh	find	past fuair
Inis	tell	pl imp insígí
dúinn	to us

Insígí dúinn chomh maith le bhur dtoil, má bhí rudaí nach raibh tú i
ndán a fháil.

chomh maith	as well
i ndán a fháil	got able to get

Mar shampla:

Stobhach Gaelach     “Irish stew”

Comhábhair éigeantacha “Compulsory ingredients”
caoireoil     “mutton”
fataí     “potatoes” [Cois.]
oinniúin     “onions”
peirsil     “parsley”
salann     “salt”

[Teastionn sé gairleog].

Deoch
beoir

Rud nach raibh ar fáil
Ba mhaith liom eorna a chur isteach sa stobhach freisin, ach níl sí ar fáil.

ar fáil	available
eorna	barley	f4

Na Siopadóirí

An Grósaeir
Earraí Grósaera     “Grocery items”

Glasraí     “vegetables”
__ leitís     “lettuce”
__ cabáiste     “cabbage”
__ peirsil     “parsley”
__ trátaí     “tomatoes”
__ piobair ghlasa     “green peppers”
__ picilí     “pickles”

Meacain     “Root vegetables”
__ fataí     “potatoes” [Cois.]
__ meacain dearga     “carrots”
__ tornapaí     “turnips”
__ biatais     “beets”
__ oinniúin     “onions”
__ gairleog     “garlic”

Torthaí     “Fruits”
__ oráistí     “oranges”
__ úlla     “apples”
__ piorra     “pears”
__ plumaí “plums”

An Ceannaí     “the dealer, merchant”
Earraí Triomaithe     “dry goods”

__ salann     “salt”
__ piobar     “pepper”
__ siúcra     “sugar”
__ noitmig     “nutmeg”
__ ola     “oil”
__ fíon     “wine”
__ beoir     “beer”
__ arán     “bread”
__ brioscaí     “biscuits”
__ seacláid     “chocolate”
__ fínéagar     “vinegar”
__ plúr     “flour”
__ cnónna     “nuts”
__ fíonchaora     “grapes” (lit. “wine berries”!)

An Déirí     “the dairy”
Earraí Déiríochta

__ bainne     “milk”
__ cáis     “cheese”
__ uibheacha     “eggs”
__ uachtar     “cream”
__ uachtar reoite     “ice cream”
__ im      “butter”

An Búistéir     “the butcher” [m3]
Earraí Búistéara

__ mairteoil     “beef”
__ caoireoil     “mutton”
__ muiceoil     “pork”
__ liamhás     “ham”
__ bagún     “bacon”
__ sicín     “chicken”
__ ispíní     “sausage”

Comhrá ar shiopadóireacht.     “Conversation while shopping”

Open with a greeting.

1: Céard a dhíolann tú?
2: Is ____________me. Díolaim ___________.

2: Céard ba mhaith leat? /Sea anois, an bhféadaim cúnamh leat?

1: Ba mhaith liom _________ a cheannach inniu.
A bhfuil _______ agat?

2: Tá, Tá _________ agam. Cé mhéad a theastaíonn uait?
Níl ___________agam, Bain triail as an ___________.

Remember to say thanks and give an end greeting.

Reverse your roles and repeat until all your ingredients are obtained.

Do Bhéile:

B L T ceapaire

1. bagún
2. leití
3. tráta
4. arán
5. im (Níl maonáis ar fáil)

Deoch: beoir

Comhábhar nach raibh ar fáil: maonáis

earra	goods, merchandise	m4
triomaigh	dry	v /t’r’imi:/
déiri	dairy	m4
ceapaire	sandwich	m4

<!–

–>